O Heinrichu von Kleistu

Najsłynniejszy syn miasta Frankfurtu nad Odrą

Heinrich von Kleist urodził się 10 lub 18 października 1777 roku we Frankfurcie nad Odrą jako najstarszy syn majora Joachima Friedricha von Kleista i jego drugiej żony Juliane Ulrike von Pannwitz. Pochodził ze starej pomorskiej rodziny szlacheckiej, w której służba wojskowa była tradycją. Już w młodym wieku jego życie naznaczyły straty: w 1788 roku zmarł jego ojciec, a pięć lat później – matka.

Zgodnie z oczekiwaniami wynikającymi z jego pochodzenia, Kleist wstąpił w 1792 roku, w wieku zaledwie czternastu lat, do Królewskiego Pruskiego Pułku Piechoty nr 15 w stopniu kaprala. Brał udział w pierwszej wojnie koalicyjnej przeciwko Francji i awansował do stopnia podporucznika. Jednak kariera wojskowa nie dawała mu satysfakcji. Po siedmiu latach służby, w 1799 roku, zrezygnował ze służby „z zamiłowania do nauk” i zapisał się na Brandenburski Uniwersytet Krajowy w swoim rodzinnym mieście, Frankfurcie nad Odrą.

Podczas studiów Kleist zaręczył się z Wilhelminą von Zenge, córką komendanta miasta. Jednak ani zaręczyny, ani studia nie miały trwałego charakteru. Już w 1800 roku porzucił jedno i drugie i rozpoczął nieustanne poszukiwania orientacji i sensu życia. Podróże zaprowadziły go do Würzburga, Paryża i Szwajcarii. Tam powstała jego pierwsza sztuka dramatyczna „Rodzina Schroffensteinów”, która ukazała się w 1803 roku, a po raz pierwszy została wystawiona w 1804 roku.

Kolejne lata upływały pod znakiem częstych zmian miejsca zamieszkania, eksperymentów zawodowych i kryzysów osobistych. Kleist próbował przez pewien czas swoich sił w służbie państwowej, pracował jako referendarz w Królewcu, a nawet rozważał wstąpienie do armii francuskiej. W 1807 roku został aresztowany w okupowanym przez Napoleona Berlinie jako domniemany szpieg i spędził kilka miesięcy w francuskiej niewoli.

„Chcę teraz
utrzymywać się z moich dzieł dramatycznych”
Heinrich von Kleist

Po wyjściu na wolność Kleist ostatecznie poświęcił się literaturze. Mieszkał w Dreźnie, Pradze i Berlinie, wydawał czasopismo artystyczne „Phöbus” oraz dziennik „Berliner Abendblätter” i w krótkim czasie stworzył dorobek o niezwykłej głębi i oryginalności. Do jego najsłynniejszych dramatów należą „Złamany dzban”, „Penthesilea”, „Käthchen z Heilbronn” oraz „Książę Fryderyk z Homburga”. Dzięki opowiadaniom takim jak „Michael Kohlhaas”, „Markiza z O...” czy „Trzęsienie ziemi w Chile” zalicza się dziś do grona najwybitniejszych autorów niemieckojęzycznych w ogóle.

Za życia w dużej mierze pozostawał jednak pozbawiony wielkiego sukcesu. Wiele z jego dzieł spotkało się z niezrozumieniem lub odrzuceniem. Niestabilność finansowa i kryzysy osobiste nasilały się. We wrześniu 1811 roku Kleist złożył nawet wniosek o ponowne przyjęcie do armii, który jednak został zatwierdzony jedynie na wypadek wojny.

21 listopada 1811 roku jego życie zakończyło się tragicznie. Wraz z Henriettą Vogel, znajomą z berlińskiego kręgu przyjaciół, udał się nad Małe Jezioro Wannsee pod Berlinem. Tam najpierw zastrzelił Henriettę Vogel, a następnie siebie samego. Oboje zostali pochowani bezpośrednio w miejscu śmierci.

Pomimo krótkiego życia Kleist pozostawił po sobie niezwykle bogatą spuściznę: osiem dramatów, osiem opowiadań, eseje, wiersze, bajki, epigramy oraz teksty publicystyczne. Jego dzieła są czytane, tłumaczone i wystawiane na całym świecie. Ponad dwieście lat po jego śmierci Heinrich von Kleist uważany jest za jednego z najważniejszych, a jednocześnie najbardziej tajemniczych autorów w historii literatury niemieckiej.